پزشکیان در گفت‌وگو با سی‌بی‌اس: آمریکا در پی حل‌وفصل این مسئله نیست
مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهوری اسلامی ایران، در جریان سفر به نیویورک و در حاشیه هشتاد و یکمین نشست مجمع عمومی سازمان ملل متحد، در گفت‌وگویی تفصیلی با شبکه آمریکایی سی‌بی‌اس، به تشریح مواضع جمهوری اسلامی ایران درباره مسائل مختلف داخلی، منطقه‌ای و بین‌المللی پرداخت.
رئیس‌جمهور ضمن تشریح مواضع جمهوری اسلامی ایران درباره تحولات منطقه، روابط تهران و واشنگتن و روند مذاکرات هسته‌ای، بر آمادگی ایران برای ادامه مسیر دیپلماسی و گفت‌وگو تأکید کرد.
پزشکیان با اشاره به تجربه توافق‌های گذشته و آنچه نقض تعهدات طرف مقابل عنوان کرد، بازسازی اعتماد و پایبندی عملی به توافقات را از شروط تداوم مذاکرات دانست. وی همچنین تأکید کرد که ایران در چارچوب قوانین و تعهدات بین‌المللی، آمادگی دارد درباره موضوع هسته‌ای و سازوکارهای نظارتی به گفت‌وگو ادامه دهد.
رئیس‌جمهور در پاسخ به پرسش‌هایی درباره احتمال بازگشت ایران به مذاکرات با آمریکا، بر نقش و اهمیت دیپلماسی تأکید کرد. پزشکیان با اشاره به شرایط فعلی روابط دو کشور و بی‌اعتمادی شکل‌گرفته، گفت تهران برای دستیابی به توافق و تفاهم، بر دریافت تضمین‌هایی درباره پایبندی طرف مقابل به تعهدات خود تأکید دارد.
پزشکیان در بخش دیگری از این گفت‌وگو، به تشریح دیدگاه‌های ایران درباره تحولات منطقه، جنگ و پیامدهای آن، تحریم‌های اقتصادی و مسائل داخلی پرداخت. وی همچنین بر ضرورت حل‌وفصل اختلافات از طریق گفت‌وگو، احترام متقابل و پایبندی به اصول و قواعد بین‌المللی تأکید کرد.
مشروح گفت‌وگوی رئیس‌جمهور اسلامی ایران با شبکه سی‌بی‌اس
مجری: در نیویورک، وزیر امور خارجه ایران از طریق میانجیگران پیشنهادی را به آمریکا ارائه کرده است که بر اساس آن، در صورت برآورده شدن شروط ایران، تنگه هرمز پس از هفت روز بازگشایی خواهد شد. پس از آن نیز گفت‌وگوها درباره پایان جنگ و احتمالاً موضوع برنامه هسته‌ای آغاز می‌شود. فکر می‌کنید چه زمانی پاسخ آمریکا به این پیشنهاد را دریافت خواهید کرد؟
رئیس‌جمهور: اگر این پیام به رئیس‌جمهور آمریکا یا مذاکره‌کنندگان این کشور برسد و مورد پذیرش قرار گیرد، روند اجرای آن از همان روز آغاز خواهد شد.
مجری: شما و رئیس‌جمهور ترامپ در ماه ژوئن توافقی امضا کردید، اما این توافق به‌دلیل اختلاف‌نظر بر سر مسیرهای کشتیرانی به نتیجه نرسید. پس از آن نیز سپاه به سمت برخی کشتی‌ها که به گفته ایران در مسیرهای غیرمجاز تردد می‌کردند، شلیک کرد. آیا اکنون همه اختلافات و موانع مربوط به عبور و مرور کشتی‌ها از تنگه هرمز برطرف شده است؟
رئیس‌جمهور: ما پیش از این با آمریکا به توافقی رسیدیم که در اسلام‌آباد شکل گرفت و به امضای رؤسای جمهور دو کشور رسید و بر اساس آن نیز پیش می‌رفتیم، اما متأسفانه این روند متوقف شد. اکنون نیز چارچوبی مشابه، با همان اهداف، مدنظر است. درخواست‌ها و تعهدات مطرح‌شده در آن تفاهم اکنون مرحله‌بندی شده و می‌توان بر همان اساس مسیر را ادامه داد. اگر آمریکا بپذیرد روند گذشته از سر گرفته شود، شرایط نیز به وضعیت پیشین بازخواهد گشت.
در حال حاضر، به گفته ما، این آمریکا است که مسیر را مسدود کرده و در مقابل، ایران نیز محدودیت‌هایی در این زمینه اعمال کرده است. این مسائل باید به‌صورت دوجانبه برطرف شود تا زمینه برای نشستن دو طرف پای میز مذاکره و گفت‌وگو فراهم شود.
مجری: اگر رئیس‌جمهور ترامپ این طرح را بپذیرد، آیا می‌توانید تضمین کنید که نیروهای نظامی ایران نیز به آن پایبند خواهند بود؟
رئیس‌جمهور: درباره سایر موضوعاتی که پیش‌تر بر سر آنها به تفاهم رسیده بودیم نیز باید مطابق همان توافق عمل می‌کردیم و ما همچنان خود را به آن تفاهم‌نامه پایبند می‌دانیم. طبیعی است که در مسیر اجرای یک توافق، ممکن است اختلاف‌نظر یا مشکلاتی ایجاد شود؛ اما اگر قرار باشد یک روند پرتنش به آرامش و صلح منتهی شود، باید از مسیر گفت‌وگو، صبر و بردباری پیش رفت.
متأسفانه در این مورد، به‌جای حل اختلافات از طریق گفت‌وگو، اقداماتی برخلاف مفاد تفاهم‌نامه انجام شد و در نهایت این روند به از بین رفتن توافق منجر شد.
می‌توانستیم از رسیدن شرایط به این نقطه جلوگیری کنیم و مسائل را از طریق مذاکره حل‌وفصل کنیم. یک ماه صبر کردن دشوار نبود؛ اگر این فرصت داده می‌شد، بر اساس تفاهم‌نامه اسلام‌آباد قرار بود مسیر به‌طور کامل باز شود و سایر مراحل توافق نیز ادامه پیدا کند. اما شتاب‌زدگی در اجرای روند، در نهایت به تفاهم موجود آسیب زد.
مجری: رئیس‌جمهور ترامپ اعلام کرده است که برای دیدار با شما آمادگی دارد. آیا شما نیز آمادگی دارید به‌صورت مستقیم با او گفت‌وگو کنید؟
رئیس‌جمهور: ما همواره به تعهداتی که می‌پذیریم پایبند هستیم. آنچه موجب توقف روند تفاهم شد، به گفته ما، عدم پایبندی طرف مقابل به تعهداتش بود؛ چرا که به مفاد توافقی که بر سر آن تفاهم کرده بودیم، عمل نشد.
بر اساس این تفاهم، قرار بود مسیرهای تردد میان ایران و عمان با هماهنگی دو کشور مشخص شود و در صورتی که کشتی‌ای قصد داشت خارج از این مسیرها تردد کند، موضوع را با ما هماهنگ کند. اما این هماهنگی انجام نشد و در نهایت شرایط به درگیری کشیده شد. اگر طرف مقابل نیز در چارچوب توافق و تفاهم عمل کند، ما نیز به تعهدات خود پایبند خواهیم بود.
مجری: بنابراین، در شرایط فعلی آمادگی دیدار مستقیم با ایشان را ندارید؟
رئیس‌جمهور: امروز میان ایران و آمریکا بی‌اعتمادی عمیقی وجود دارد. دلیل اصلی این بی‌اعتمادی، تجربه‌هایی است که در گذشته داشته‌ایم. ما چندین بار با آمریکا وارد گفت‌وگو شدیم و پس از ماه‌ها مذاکره، در نهایت در چارچوب برجام به توافق رسیدیم. اما پس از مدتی، رئیس‌جمهور وقت آمریکا، دونالد ترامپ، از این توافق خارج شد. طبیعی است که چنین تجربه‌ای، اعتماد میان دو کشور را به‌شدت تحت تأثیر قرار دهد.
پس از روی کار آمدن دولت چهاردهم نیز بار دیگر با آمریکا وارد گفت‌وگو شدیم و مذاکرات را آغاز کردیم. اما در میانه همین گفت‌وگوها، اسرائیل به ایران حمله و کشورمان را بمباران کرد و پس از آن، آمریکا نیز وارد جنگ شد. در جریان این حملات، تعداد زیادی از فرماندهان، مسئولان و دانشمندان کشورمان به شهادت رسیدند.
پس از پایان جنگ نیز بار دیگر وارد گفت‌وگو شدیم، اما در جریان همین مذاکرات، رهبر ما، فرماندهان و دانشمندان کشورمان به شهادت رسیدند. همچنین در حمله به مدرسه شجره طیبه میناب، ۱۶۸ کودک بی‌گناه جان خود را از دست دادند و حتی زیرساخت‌های کشور نیز هدف قرار گرفت.
با وجود همه این اتفاقات، بار دیگر پای میز مذاکره نشستیم و در جریان گفت‌وگوها به یک تفاهم دست یافتیم؛ اما متأسفانه طرف مقابل بار دیگر این تفاهم را زیر پا گذاشت و آن را بر هم زد.
در ابتدا باید مشخص کنیم که قرار است بر سر چه موضوعی به تفاهم برسیم. وقتی به توافقی که نوشته و امضا شده پایبند نمی‌مانیم، صرف گفت‌وگو نمی‌تواند تضمینی برای اجرای آن باشد. پیش از هر چیز باید فضای بی‌اعتمادی موجود از میان برداشته شود و این اعتماد تنها زمانی شکل می‌گیرد که طرفین در عمل به تعهدات خود پایبند باشند.
آمریکا باید در عمل نشان دهد که به دنبال براندازی و ساقط کردن حکومت و نظام جمهوری اسلامی ایران نیست.
شما خودتان را جای ما بگذارید. اگر کشوری به رهبر شما حمله کند و او را به شهادت برساند و بعد هم به توافقی که با شما امضا کرده پایبند نباشد، واکنش شما چه خواهد بود؟ در چنین شرایطی، طبیعی است که اعتماد و امکان ادامه گفت‌وگوها به‌شدت تحت تأثیر قرار بگیرد.
مجری: بنابراین، پیشنهادی که شما برای آغاز دوباره مسیر دیپلماسی و گفت‌وگو مطرح می‌کنید، ناظر بر اعمال محدودیت‌هایی بر برنامه هسته‌ای ایران است، نه کنار گذاشتن یا توقف کامل آن؛ درست است؟
رئیس‌جمهور: بله، ما با این موضوع موافقیم و حتی در مذاکرات قبلی نیز در همین زمینه به تفاهم رسیده بودیم، اما طرف مقابل به آن تفاهم پایبند نماند. ما به دنبال سلاح هسته‌ای نیستیم و در چارچوب معاهده ان‌پی‌تی و سایر مقررات و چارچوب‌های بین‌المللی، می‌توان درباره این مسائل به تفاهم رسید. با این حال، متأسفانه طرف مقابل در مواردی قوانین بین‌المللی را نادیده گرفته و حقوق ملت‌ها را نقض کرده است.
مجری: بر اساس قوانین و چارچوب‌های بین‌المللی، از جمله معاهده ان‌پی‌تی، ایران پذیرفته است که بازرسی‌های بین‌المللی از تأسیسات هسته‌ای این کشور انجام شود تا نگرانی‌ها درباره برنامه هسته‌ای ایران برطرف شود؛ درست است؟
رئیس‌جمهور: بر اساس قوانین و مقررات بین‌المللی، زمانی که مراکز هسته‌ای یک کشور تحت نظارت و در چارچوب قوانین بین‌المللی فعالیت می‌کنند، نباید هدف حمله نظامی قرار بگیرند. مراکز هسته‌ای ایران تحت چارچوب ان‌پی‌تی و نظارت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی قرار داشتند، اما با وجود این، آمریکا و اسرائیل این مراکز را بمباران کردند. انتظار می‌رفت آژانس بین‌المللی انرژی اتمی در برابر چنین اقدامی واکنش نشان دهد و آن را محکوم کند، اما متأسفانه چنین واکنشی صورت نگرفت.
بر اساس کدام قانون و مقررات بین‌المللی می‌توان چنین اقدامی را توجیه کرد؟ چرا باید اجازه داده شود مرکزی که تحت نظارت بین‌المللی قرار دارد و از جمله مراکزی است که بیشترین نظارت‌ها بر آن اعمال می‌شود، هدف حمله نظامی قرار بگیرد؟ ایران از قوانین و چارچوب‌های بین‌المللی عدول نکرده بود؛ با این حال، آمریکا و اسرائیل مراکز هسته‌ای ما را بمباران کردند. سؤال اینجاست که این اقدام بر چه اساسی و با چه توجیهی انجام شد؟
مجری: آژانس بین‌المللی انرژی اتمی اعلام کرده است که دسترسی کامل به تأسیسات و اطلاعات مورد نیاز را نداشته و به همین دلیل نمی‌تواند درباره ماهیت کاملاً صلح‌آمیز برنامه هسته‌ای ایران تضمین ارائه کند. از سوی دیگر، ایران حدود ۴۴۰ کیلوگرم اورانیوم با غنای ۶۰ درصد در اختیار دارد و آژانس می‌خواهد بتواند اطمینان حاصل کند که این مواد برای ساخت سلاح هسته‌ای مورد استفاده قرار نخواهند گرفت. آیا ایران در شرایط فعلی اجازه دسترسی و بازرسی به بازرسان آژانس را خواهد داد؟
رئیس‌جمهور: آنچه شما به آن اشاره می‌کنید، پس از خروج آمریکا از برجام اتفاق افتاد. ایران حدود یک سال منتظر ماند تا کشورهای اروپایی به تعهدات خود در قبال برجام عمل کنند، اما آنها نیز به تعهداتشان پایبند نماندند و در نهایت ایران هم تصمیم گرفت از تعهدات خود در این توافق فاصله بگیرد.
موضوع بازرسی نیز یکی از مسائلی است که باید در چارچوب گفت‌وگو و توافق درباره آن به تفاهم برسیم. بازرسی بدون وجود چارچوب‌ها و توافقات مشخص، امکان‌پذیر نیست.
مجری: با توجه به تغییرات اخیر، رهبر جدید جمهوری اسلامی ایران نیز بر سر کار آمده است. شما هر چند وقت یک‌بار با ایشان مشورت می‌کنید و در چه موضوعاتی با ایشان رایزنی دارید؟ ایشان تاکنون چه تصمیماتی در این زمینه اتخاذ کرده‌اند؟
رئیس‌جمهور: تاکنون دو بار با رهبری گفت‌وگو و دیدار داشته‌ایم. شرایطی که امروز در کشور ما ایجاد شده و نگرانی و ناامنی‌ای که در میان مدیران به وجود آمده، نتیجه اقداماتی است که ما آنها را اقدامات تروریستی آمریکا و اسرائیل می‌دانیم.
اسرائیل با حمایت آمریکا، افرادی را که در جایگاه‌های مختلف مسئولیت دارند هدف قرار می‌دهد و پس از آن، همان افراد را تروریست معرفی می‌کند. اما سؤال اینجاست: آیا کودکانی که در مدرسه ما بودند، تروریست بودند؟ آیا رهبر ما تروریست بود؟ آیا دانشمندانی که در دانشگاه مشغول فعالیت علمی بودند، تروریست بودند؟
آنها به‌راحتی افراد را هدف قرار می‌دهند و سپس در برابر افکار عمومی جهان اعلام می‌کنند که در حال مبارزه با تروریسم هستند.
برای تغییر این متن بر روی دکمه ویرایش کلیک کنید. لورم ایپسوم متن ساختگی با تولید سادگی نامفهوم از صنعت چاپ و با استفاده از طراحان گرافیک است.
مجری: آیا این موضوع را مطرح می‌کنید به این دلیل که تاکنون تصویر یا حضور عمومی‌ای از رهبر جدید منتشر نشده است؟ از زمان انتخاب ایشان، هنوز تصویر یا ویدئوی رسمی‌ای از حضور عمومی ایشان منتشر نشده است؛ آیا این مسئله ارتباطی با شرایط فعلی دارد؟
رئیس‌جمهور: آنها در جریان گفت‌وگوها و روندهای موجود، به دنبال شناسایی موقعیت‌ها و افراد هستند تا هر زمان که بخواهند، اقدام به ترور کنند. ما در حال گفت‌وگو بودیم که این حملات و ترورها انجام شد. بنابراین، هیچ بعید نیست که در جریان مذاکرات آینده نیز دوباره چنین اقداماتی صورت بگیرد.
در شرایط فعلی، هیچ تضمین و امنیتی وجود ندارد که آنها از اقدامات خود دست بردارند. ما در گذشته در حال گفت‌وگو بودیم و در همان زمان هدف حمله و ترور قرار گرفتیم. اگر امروز نیز دوباره وارد گفت‌وگو شویم، این نگرانی وجود دارد که بار دیگر چنین اقداماتی تکرار شود و مشخص نیست که آیا آنها به گفت‌وگو پایبند خواهند ماند یا خیر.
مجری: من مشخصاً درباره رهبر جدید صحبت می‌کنم، چون درباره نحوه تصمیم‌گیری و عملکرد حکومت شما در شرایط فعلی پرسش‌هایی مطرح است. شما گفتید که تاکنون دو بار با رهبر جدید دیدار و گفت‌وگو داشته‌اید. در این دیدارها چه موضوعاتی را با ایشان مطرح کردید؟ آیا درباره سفر شما به آمریکا و حضور در این گفت‌وگوها نیز با ایشان مشورت کردید و از ایشان اجازه گرفتید؟
رئیس‌جمهور: حضور ما در آمریکا لزوماً نیازمند کسب اجازه نیست. ما اعلام کرده‌ایم که برای حضور و گفت‌وگو به آمریکا خواهیم آمد، اما تصمیم‌گیری درباره سفرهای ما در اختیار دولت است. درباره چارچوب‌های سیاسی و بندهای مورد نظر نیز هماهنگی‌های لازم انجام شده است. اگر آمریکا این چارچوب‌ها را بپذیرد، این روند می‌تواند طی پنج یا هفت روز آینده آغاز شود و از این بابت مشکلی نخواهیم داشت.
مجری: با توجه به حملاتی که به محل استقرار ایشان انجام شد و گزارش‌هایی درباره مجروح شدن ایشان، وضعیت جسمانی رهبر جدید اکنون چگونه است؟ آیا ایشان بهبود یافته‌اند؟
رئیس‌جمهور: در هفت ساعتی که در خدمت رهبر معظم انقلاب بودم، ایشان هیچ‌گونه جراحتی نداشتند. ما روی زمین نشسته بودیم و با یکدیگر گفت‌وگو می‌کردیم. چون ما به این نوع نشستن عادت نداشتیم، مرتب وضعیت خود را تغییر می‌دادیم و جابه‌جا می‌شدیم؛ اما ایشان تمام این مدت بدون مشکل در همان وضعیت نشسته بودند و از نظر جسمانی شرایط بسیار خوبی داشتند.
از نظر پزشکی نیز ایشان کاملاً سالم هستند. این را از من، به‌عنوان پزشک، بشنوید و بپذیرید؛ ایشان هیچ مشکل جسمی ندارند.
پیش‌تر می‌گفتند که آنها پنهان شده‌اند، اما در نهایت یک خانواده را هدف قرار دادند. چگونه می‌توانند با چنین اقداماتی، همچنان از حقوق بشر و انسانیت سخن بگویند؟
مجری: در جریان دیدار با رهبر معظم انقلاب، آیا ایشان شما را به ادامه مسیر دیپلماسی و پیگیری گفت‌وگوها توصیه کردند؟
رئیس‌جمهور: بله، تمام صحبت‌ها و گفت‌وگوهایی که انجام داده‌ایم، با هماهنگی صورت گرفته است.
در ایران نیز تیمی متشکل از شش نفر از نمایندگان بخش‌ها و نهادهای مختلف تشکیل شده است؛ افرادی از نیروهای نظامی، مجلس و دولت که درباره مسائل مختلف گفت‌وگو و تصمیم‌گیری می‌کنند. این افراد اختیار لازم برای تصمیم‌گیری دارند و تصمیمات نیز با هماهنگی آنها اجرا می‌شود. بنابراین، این روند در کشور ما به‌صورت هماهنگ و منظم پیش می‌رود.
مجری: شما نخستین رئیس دولتی هستید که در جریان یک جنگ، به‌صورت حضوری در سازمان ملل متحد شرکت می‌کنید. چند ماه پیش، در پی حملات آمریکا و اسرائیل که درباره آنها صحبت کردید، در پناهگاه به سر می‌بردید؛ اما اکنون با ویزای آمریکا در نیویورک حضور دارید و نیروهای امنیتی آمریکا نیز از شما محافظت می‌کنند. با توجه به این شرایط و خطرات احتمالی، چه چیزی باعث شد تصمیم بگیرید حضور در اینجا ارزش پذیرفتن این ریسک را دارد؟
رئیس‌جمهور: ما در پناهگاه نبودیم. اگر در پناهگاه بودیم، کشور چگونه اداره می‌شد؟ ما فقط در دسترس آنها نبودیم. من تقریباً هر روز به دو یا سه وزارتخانه می‌رفتم و با وزیرانم جلسه و گفت‌وگو داشتم. بنابراین این‌طور نبود که در پناهگاه باشیم و امور کشور را از آنجا اداره کنیم؛ اگر چنین بود، طبیعتاً امکان انجام بسیاری از کارها وجود نداشت.
ما جان خود را برای مردم و کشورمان در کف دست گذاشته‌ایم. از این دنیا چیز زیادی نمی‌خواهیم؛ تنها خواسته ما این است که با ملت ایران بر اساس عدالت، حق و انصاف رفتار شود.
مجری: با توجه به شرایط موجود، حضور شما در اینجا همچنان بسیار قابل توجه است؛ در حالی که دو کشور ما درگیر جنگ بوده‌اند، صادرات نفت ایران با محدودیت مواجه است، تورم به‌شدت افزایش یافته و اقتصاد ایران تحت تحریم‌های گسترده قرار دارد. شما می‌گویید که قصد دارید وضعیت اقتصادی ایران و شرایط زندگی روزمره مردم را بهبود ببخشید. پرسش این است که فشارها و مشکلات اقتصادی در چه مرحله‌ای شما را به این نقطه می‌رساند که برای دستیابی به توافق یا مصالحه با آمریکا تصمیم بگیرید؟
رئیس‌جمهور: این اقدامات از جمله رفتارهای ضدبشری و خشونت‌آمیزی است که برخی قدرت‌های بزرگ در جهان انجام می‌دهند. تحریم‌هایی که اعمال شده، دسترسی مردم به دارو و غذا را دشوار می‌کند. سؤال اینجاست که این فشارها متوجه چه کسانی است؟ بیماران، سالمندان، افراد کم‌برخوردار و مردمی که در شرایط دشوار زندگی می‌کنند.
آنها از حقوق بشر و انسانیت سخن می‌گویند، اما اگر اختلاف و درگیری آنها با حکومت و نیروهای نظامی است، مردم عادی چه نقشی در این میان دارند؟ از نظر ما، اقداماتی که آمریکا انجام می‌دهد، مصداق جنایت جنگی است.
با این حال، بخشی از خبرها و گزارش‌هایی که درباره شرایط مردم ایران منتشر می‌شود، با واقعیت موجود مطابقت ندارد. مردم ما با وجود مشکلات و فشارها، زندگی خود را ادامه می‌دهند و سختی‌ها را تحمل می‌کنند. در ماه‌های گذشته نیز مردم بارها به خیابان آمده‌اند و مخالفت و نارضایتی خود را نسبت به اقدامات آمریکا اعلام کرده‌اند.
از دیدگاه ما، اقداماتی که آمریکا و اسرائیل علیه مردم ایران انجام می‌دهند، مصداق نسل‌کشی است.
مجری: با احترام، قدرت‌های بزرگ جهان، و نه فقط آمریکا، می‌گویند در صورتی که ایران مسیر دیگری را انتخاب کند و از تلاش برای دستیابی به سلاح هسته‌ای صرف‌نظر کند، حاضرند بخشی از تحریم‌ها را لغو کنند. این همان هزینه‌ای است که برای رسیدن به توافق مطرح می‌شود. آیا اکنون به نقطه‌ای رسیده‌ایم که ایران حاضر باشد برای دستیابی به یک مصالحه اعلام کند که در آینده به دنبال سلاح هسته‌ای نخواهد رفت و در عین حال، اجازه دسترسی و بازرسی به بازرسان بین‌المللی را بدهد؟
رئیس‌جمهور: ما هیچ‌گاه به دنبال سلاح هسته‌ای نبوده‌ایم. حتی رهبری که بر اساس فتوای ایشان، ساخت سلاح هسته‌ای از نظر شرعی حرام است، هدف قرار گرفت. بنابراین، این مسئله برای ما تنها یک موضوع حقوقی نیست، بلکه یک باور اعتقادی است؛ یعنی حتی اگر افرادی در ایران انگیزه ساخت چنین سلاحی داشته باشند، از نظر اعتقادی مجاز به حرکت در این مسیر نیستند.
با وجود این، آمریکا چنین رهبری را هدف قرار داد. ما در حال گفت‌وگو بودیم و به تفاهم رسیده بودیم؛ پس چرا به ما حمله کردند؟ از نگاه ما، هدف آمریکا صرفاً حل مسئله از طریق مذاکره نیست، بلکه به دنبال تغییر و ساقط کردن نظام ماست. حتی رهبر اسرائیل نیز در سخنان خود بر تغییر حکومت تأکید کرده و نه بر گفت‌وگو.
ما با جدیت و با تمام توان آماده گفت‌وگو هستیم، اما زیر بار زورگویی و فشار نمی‌رویم و اجازه نمی‌دهیم ما را به تسلیم وادار کنند. سؤال ما این است: اگر قرار است گفت‌وگو کنیم، چرا در همان زمان به ما حمله می‌شود؟
مجری: شما درباره تأثیر حملات بر غیرنظامیان صحبت کردید. شورای حقوق بشر و گزارش‌های سازمان ملل نیز درباره حمله به مدرسه دخترانه میناب، شواهد و نگرانی‌های جدی مطرح کرده‌اند. در عین حال، گزارش‌هایی نیز درباره مسئولیت حکومت ایران در سرکوب مردم و نقض حقوق بشر منتشر شده است. آیا شما این یافته‌ها و گزارش‌ها را می‌پذیرید؟
رئیس‌جمهور: آیا سخنرانی رئیس‌جمهور ترامپ درباره مسلح کردن افرادی که به خیابان آمده بودند را شنیده‌اید؟ اقداماتی از این دست، در کنار تحریم‌ها، موجب افزایش تنش‌های اجتماعی و تشدید مشکلات اقتصادی می‌شود. با افزایش فقر و فشارهای اقتصادی، عده‌ای را اجیر و مسلح می‌کنند. به گفته ما، این افراد در جریان تجمعی که از آن به‌عنوان یک تظاهرات ساده یاد می‌شود، بیش از ۵۰۰ نفر از نیروهای امنیتی و نظامی ما را به شهادت رساندند. سؤال این است که در کدام تظاهرات، چنین تعداد زیادی از نیروهای امنیتی و نظامی کشته می‌شوند؟
از نگاه ما، هدف آنها ایجاد شرایط برای کودتا بود. پس از ناکامی در این اقدام، جنگ ۴۰ روزه‌ای را به ما تحمیل کردند و امروز نیز همان مردم در خیابان‌ها حضور دارند.
در غزه نیز، اسرائیل با حمایت آمریکا باعث کشته شدن ده‌ها هزار انسان و آوارگی صدها هزار نفر شده است. آیا این اقدامات با ادعای دفاع از حقوق بشر سازگار است؟ در لبنان نیز شاهد شرایط مشابهی بوده‌ایم. پرسش اینجاست که در چنین شرایطی، حقوق بشر کجاست و وجدان بیدار جهان چه واکنشی نشان می‌دهد؟
مجری: شما در ملأعام از مردم عذرخواهی کردید و گفتید که از آنها شرمنده هستید و مسئولیت حفاظت از همه افراد غیرمسلح در جریان این حوادث بر عهده شما بوده است. با توجه به آنچه در جریان اعتراضات رخ داد، آیا از نحوه برخورد با معترضان و اتفاقاتی که برای آنها افتاد، مطلع بودید؟
رئیس‌جمهور: اگر ما در آن شرایط درست‌تر و دقیق‌تر عمل می‌کردیم، شاید می‌توانستیم از ورود افرادی که سلاح به دست گرفته بودند جلوگیری کنیم. در میان این حوادث، متأسفانه تعدادی از افراد بی‌گناه نیز جان خود را از دست دادند؛ افرادی که صرفاً برای بیان اعتراض خود به خیابان آمده بودند.
اما کسانی که سلاح به دست گرفتند، دست به درگیری و تخریب زدند و تعداد زیادی از نیروهای نظامی ما را به شهادت رساندند، معترضان عادی نبودند. در همین روند، اتفاقاتی رخ داد که نباید رخ می‌داد و ما نیز از اینکه چنین وضعیتی به وجود آمد، متأسفیم.
مجری: در حال حاضر دو شهروند آمریکایی در ایران زندانی هستند. آیا حاضر هستید برای نشان دادن حسن نیت و کمک به بازسازی اعتماد از دست‌رفته میان دو کشور، زمینه آزادی آنها را فراهم کنید؟
رئیس‌جمهور: آیا واقعاً فکر می‌کنید با آزاد کردن این افراد، اعتماد میان دو کشور دوباره شکل می‌گیرد؟ اگر آمریکا واقعاً به دنبال حل اختلافات با ایران است، چرا در میانه گفت‌وگوها به ما حمله می‌کند؟ چرا دانشمندان، مسئولان و مردم ما را هدف قرار می‌دهد؟
ما پیش از این حسن نیت خود را در عمل نشان داده‌ایم. تعدادی از زندانیان را آزاد کردیم و در مقابل قرار بود دارایی‌های ایران آزاد شود. بخشی از این پول از کره جنوبی به قطر منتقل شد و قرار بود در اختیار ایران قرار گیرد، اما پس از آنکه ما به تعهدات خود عمل کردیم، آمریکا به تعهداتش پایبند نماند. ما این مسیر را یک‌بار امتحان کردیم و نتیجه آن را دیدیم.
مشکل اینجاست که آمریکا امتیاز خود را دریافت می‌کند، اما پس از آن به تعهداتش عمل نمی‌کند. ما به تعهدات خود پایبند هستیم و به دنبال جنگ نیستیم، اما اگر مورد حمله قرار بگیریم، قطعاً از خود دفاع خواهیم کرد.
مجری: آیا مایل هستید با رئیس‌جمهور ترامپ دیدار و گفت‌وگو کنید؟ آیا حتی حاضر هستید در اقدامی متفاوت، از ایشان برای سفر به ایران دعوت کنید؟ آیا چنین دیداری می‌تواند به حل‌وفصل این شرایط و پایان دادن به اختلافات موجود کمک کند؟
رئیس‌جمهور: شما باید شرایط و فضای حاکم بر ایران را درک کنید. مردم ما از اتفاقاتی که علیه کشورمان رخ داده، بسیار ناراحت و متأثر هستند. اگر رئیس‌جمهور، مسئولان و دانشمندان کشور شما هدف حمله و ترور قرار می‌گرفتند، واکنش شما چه بود؟
با این حال، ما همچنان آماده گفت‌وگو هستیم و در چارچوب قوانین بین‌المللی، مطالبات و دیدگاه‌های خود را مطرح می‌کنیم. ما خواسته‌ای فراتر از حقوق خود نداریم و به دنبال جنگ نیستیم؛ این جنگ به ما تحمیل شد و در جریان آن، تعدادی از بهترین و برجسته‌ترین نیروهای کشورمان را از دست دادیم.
ما با طرف مقابل به تفاهم رسیدیم، آن را مکتوب کردیم و به امضا رساندیم. اکنون انتظار داریم به همان توافق عمل شود تا بتوانیم دوباره اعتماد کنیم و مطمئن شویم که توافقات و تعهدات مکتوب قابل اجرا هستند. در آن صورت، می‌توانیم مسیر گفت‌وگو را ادامه دهیم.
مجری: تهدیدهایی علیه رئیس‌جمهور ترامپ و اعضای خانواده ایشان از سوی ایران مطرح شده است. با توجه به این تهدیدها، چگونه می‌خواهید مسیر گفت‌وگو و تعامل با آمریکا را ادامه دهید؟
رئیس‌جمهور: اگر در دولت و حاکمیت چنین تصمیمی برای ترور داشتیم، اساساً پشت میز مذاکره نمی‌نشستیم. اظهاراتی که از سوی برخی افراد مطرح می‌شود، بیشتر ناشی از خشم و ناراحتی آنها از اتفاقاتی است که رخ داده است.
رهبر ما تنها یک رهبر سیاسی یا یک رئیس‌جمهور و سیاست‌گذار نیست؛ ایشان برای میلیون‌ها نفر در منطقه جایگاه و اهمیت ویژه‌ای دارد. وقتی چنین شخصیتی هدف قرار می‌گیرد، طبیعی است که مردم، بر اساس باورها و احساسات خود، واکنش نشان دهند. شما دیدید که در کشورهایی مانند عراق و پاکستان نیز مردم نسبت به این اتفاق واکنش نشان دادند.
اما از نظر دولت، موضع ما روشن است: اگر قرار بود به دنبال ترور باشیم، هیچ‌گاه پای میز مذاکره نمی‌نشستیم. ما مسیر گفت‌وگو را انتخاب کرده‌ایم و همچنان بر ادامه آن تأکید داریم.
مجری: اما شما می‌گویید که از نظر سیاسی، در شرایط فعلی دیدار و گفت‌وگو با رئیس‌جمهور ترامپ برایتان بسیار دشوار است.
رئیس‌جمهور: تا زمانی که فضای اعتماد دوباره شکل نگیرد و اقداماتی که هر روز علیه ما انجام می‌شود متوقف نشود، اعتماد کردن دشوار است. تحریم‌ها را مرتب افزایش می‌دهند، ما را تهدید می‌کنند و در عین حال به تعهداتی که خودشان مکتوب و امضا کرده‌اند، عمل نمی‌کنند. وقتی به توافقی که امضا کرده‌اند پایبند نیستند، چگونه می‌توانیم اطمینان داشته باشیم که با گفت‌وگوی دوباره، مشکلات حل خواهد شد؟
ما امیدواریم صلح و آرامش در منطقه برقرار شود و آمریکا نیز از حمایت از اقداماتی که از نگاه ما علیه مردم فلسطین و در چارچوب نسل‌کشی انجام می‌شود، دست بردارد و بر اساس عدالت و انصاف رفتار کند. مردم نباید از خانه‌هایشان آواره شوند و غیرنظامیان، کودکان، بیمارستان‌ها و دانشمندان نباید هدف حمله قرار بگیرند.
ما با کشورهای همسایه خود رابطه دوستانه می‌خواهیم و هیچ‌گاه به دنبال اختلاف و درگیری با آنها نبوده‌ایم. این جنگ به ما تحمیل شده است. ما می‌توانیم به جای درگیری، در کنار یکدیگر قرار بگیریم، همکاری کنیم و برای آبادانی و پیشرفت منطقه تلاش کنیم.
پایان