هشدار اقتصاددانان؛ ایران در آستانه «قحطی مدرن» قرار گرفت؟

قتصاد ایران این روزها زیر فشار هم‌زمان تورم، کسری بودجه، رشد نقدینگی و کاهش قدرت خرید قرار گرفته است؛ شرایطی که به گفته برخی کارشناسان، می‌تواند نشانه ورود کشور به مرحله‌ای باشد که از آن با عنوان «قحطی مدرن» یاد می‌شود؛ وضعیتی که در آن کالا در بازار وجود دارد، اما بسیاری از خانوارها توان خرید آن را ندارند.

به گزارش بنکر، تداوم تورم بالا، نااطمینانی‌های اقتصادی و فضای مبهم سیاسی، معیشت مردم و تصمیم‌گیری فعالان اقتصادی را با چالش‌های جدی مواجه کرده است. در کنار این عوامل، ادامه وضعیت «نه جنگ، نه صلح» و محدودیت‌های اقتصادی، روند سرمایه‌گذاری را کند کرده و فشار بر خانوارها را افزایش داده است.

در همین رابطه، محمود جامساز، کارشناس اقتصادی، معتقد است اقتصاد ایران سال‌هاست با تورم مزمن دست‌وپنجه نرم می‌کند؛ تورمی که به گفته او، حاصل مجموعه‌ای از سیاست‌های پولی، مالی و شرایط اقتصادی داخلی و خارجی است.

رشد نقدینگی و کسری بودجه؛ دو موتور تورم

جامساز یکی از مهم‌ترین مشکلات اقتصاد ایران را افزایش مداوم کسری بودجه می‌داند. به گفته او، دولت برای جبران این کسری، به منابع بانک مرکزی و افزایش پایه پولی متوسل شده که نتیجه آن رشد سریع نقدینگی بوده است.

او تأکید می‌کند بخش قابل توجهی از این نقدینگی به جای ورود به بخش تولید، روانه بازارهایی مانند ارز، طلا و سایر دارایی‌ها شده و همین موضوع به افزایش مستمر قیمت‌ها دامن زده است.

این کارشناس همچنین تحریم‌های اقتصادی، محدودیت‌های ارزی و کاهش درآمدهای نفتی را از دیگر عوامل مؤثر در تشدید تورم عنوان می‌کند.

آیا ایران وارد ابرتورم شده است؟

جامساز با اشاره به برخی شاخص‌های تورمی می‌گوید تورم نقطه‌به‌نقطه به حدود ۸۸ درصد رسیده و هزینه سبد معیشت نیز رشد ۱۳۵ درصدی را تجربه کرده است. به گفته او، در برخی استان‌ها نرخ تورم مواد غذایی حتی از ۱۰۰ درصد عبور کرده است.

او معتقد است اگر این روند برای چند ماه متوالی ادامه پیدا کند، می‌توان از ورود اقتصاد ایران به مرحله ابرتورم سخن گفت.

«قحطی مدرن»؛ کالا هست اما قدرت خرید نیست

به باور این اقتصاددان، مشکل اصلی امروز اقتصاد ایران کمبود کالا نیست، بلکه کاهش شدید قدرت خرید مردم است.

او از این وضعیت با عنوان «قحطی مدرن» یاد می‌کند؛ شرایطی که فروشگاه‌ها مملو از کالا هستند، اما بخش قابل توجهی از خانوارها به دلیل افزایش قیمت‌ها، توان خرید نیازهای اساسی خود را از دست داده‌اند.

جامساز می‌گوید در حالی که هزینه سبد معیشت طی یک سال گذشته حدود ۱۳۵ درصد افزایش یافته، رشد دستمزدها تنها حدود ۶۰ درصد بوده است؛ شکافی که فشار معیشتی را به‌ویژه بر دهک‌های پایین جامعه افزایش داده و طبقه متوسط را کوچک‌تر کرده است.

چشم‌انداز اقتصاد همچنان مبهم است

این کارشناس اقتصادی آینده اقتصاد ایران را همچنان وابسته به تحولات سیاسی و شرایط بین‌المللی می‌داند. او معتقد است تا زمانی که تحریم‌ها، نااطمینانی‌های سیاسی و محدودیت‌های تجاری ادامه داشته باشد، کنترل تورم و بهبود شرایط معیشتی دشوار خواهد بود.

به گفته جامساز، هرگونه افزایش قیمت حامل‌های انرژی نیز می‌تواند هزینه تولید، حمل‌ونقل و در نهایت قیمت کالاها را افزایش دهد و فشار بیشتری بر سفره خانوارها وارد کند.

او در پایان تأکید می‌کند که تقویت زیرساخت‌های اقتصادی، مدیریت منابع ارزی و کاهش نااطمینانی‌های سیاسی، از مهم‌ترین پیش‌نیازهای عبور اقتصاد ایران از شرایط کنونی است.