به گزارش خبرنگار فرهنگی خبرگزاری مرزاندیشه، بازار کاغذ و مقوا در ماه‌های اخیر بار دیگر با التهاب همراه شده است؛ بازاری که نوسانات آن، نه فقط فعالان صنفی و تجار، بلکه طیف گسترده‌ای از مصرف‌کنندگان از ناشران و چاپخانه‌داران گرفته تا تولیدکنندگان صنعتی و شرکت‌های دارویی را تحت تاثیر قرار می‌دهد.

بازار مورد اشاره در ساختار اقتصادی و فرهنگی کشور، بازاری وابسته به واردات است و هرگونه اختلال در روند تامین ارز، ثبت سفارش و ورود کالا می‌تواند به سرعت بر قیمت و میزان عرضه اثر بگذارد. از این رو، نوسانات این بازار را نمی‌توان تنها با افزایش یا کاهش تقاضا توضیح داد؛ بلکه مجموعه‌ای از عوامل اقتصادی، سیاستی و روانی در شکل‌گیری قیمت‌ها نقش دارند.

در سال‌های اخیر، تغییرات نرخ ارز، محدودیت‌های تجاری، تاخیر در تخصیص ارز و تصمیمات متغیر در حوزه واردات، شرایطی ایجاد کرده است که فعالان بازار، امکان برنامه‌ریزی پایدار برای تامین کالا را از دست داده‌اند. در چنین وضعی، حتی پیش از بروز کمبود واقعی، انتظارات تورمی و نگرانی از آینده عرضه می‌تواند به شکل‌گیری حباب قیمتی منجر شود. به همین دلیل، بخشی از افزایش قیمت‌های فعلی کاغذ و مقوا از نگاه کارشناسان، نه ناشی از کاهش واقعی موجودی کالا، بلکه حاصل جو روانی حاکم بر بازار و نبود چشم‌انداز روشن از روند واردات است.

اهمیت این موضوع زمانی بیشتر می‌شود که بدانیم بخش عمده نیاز کشور به کاغذ و مقوا از طریق واردات تامین می‌شود. بر اساس آمارهای موجود، بیش از 80 درصد نیاز کشور به کاغذ و مقوا از واردات و حدود 20 درصد از تولید داخلی تامین می‌شود. بنابراین، مدیریت بازار داخلی به صورت مستقیم با سیاست‌های ارزی و تجاری دولت پیوند دارد و هرگونه ناهماهنگی میان دستگاه‌های مسئول می‌تواند به کاهش عرضه، افزایش هزینه تولید و انتقال فشار قیمتی به مصرف‌کننده منجر شود.

سیدحسن میرباقری رئیس انجمن واردکنندگان کاغذ و مقوا در این خصوص به تسنیم می‌گوید: یکی از مشکلات جدی در افزایش قیمت انواع کاغذ و مقوا ، عدم تامین کالای جدید است. در این زمینه تجار با دو مشکل اساسی مواجه شده‌اند که ناشی از تصمیمات غیرکارشناسی در بدنه دولت است.

وی ادامه داد: برخی از واردکنندگان کاغذ در سال قبل با ثبت سفارش، کالا را تهیه کرده و با سرمایه شخصی وارد ساختند، اما ارز را دریافت نکردند. با توجه به اینکه کالا در صورت ماندن در انبار با برخورد تعزیرات مواجه می‌شود، اقدام به فروش کالا نمودند. در نهایت ارز این واردات را در سال جاری دریافت کردند، اما مشکل اینجاست که دولت اختصاص ارز کالایی را که سال گذشته به کشور وارد شده و به فروش رفته است، در سهمیه 6 ماه نخست تجار برای سال جاری ثبت کرده و دیگر این تاجران سهمیه واردات جدید ندارند. در نتیجه عملا بسیاری از بنگاه‌های اقتصادی ما فعالیت ندارند.

به گفته میرباقری با این روند، در آینده نزدیک معضل کاهش مقوا و کاغذ خود را نشان خواهد داد.

رئیس انجمن واردکنندگان کاغذ و مقوا از رایزنی و مذاکره با نهادهای ذیربط در وزارت صمت خبر داده و می‌افزاید: متاسفانه گوش شنوایی وجود ندارد و آقایان توجه ندارند با نزدیک شدن به ایام سال تحصیلی با کمبود کاغذ مواجه خواهیم شد. همین حالا نیز شرکت‌های دارویی برای جعبه‌های دارو با کمبود مقوا روبرو هستند.

وی ادامه می‌دهد: مشکل دوم نیز به بخش دیگری از تجار مرتبط است؛ به این صورت که بیش از 10 ماه است برخی تاجران در نوبت تخصیص ارز هستند و هنوز برای واردات، ارزی دریافت نکرده‌اند. این دو مشکل موجب خواهد شد تا چند ماه آینده در تامین کالای بازار کاغذ و مقوا به مشکل برخورد کنیم. همین حالا نیز قیمت‌ها افزایش پیدا کرده است.

میرباقری می‌افزاید: عرضه و تقاضا در بازار قیمت را مشخص می‌کند. اکنون تجار آمادگی واردات کالا حتی با ارز اشخاص را دارند، اما دولت موافقت نمی‌کند. تجار می‌خواهند ثبت سفارش کنند، اجازه نمی‌دهند؛ می‌خواهند ارز برای واردات دریافت کنند، اجازه داده نمی‌شود. نیاز به واردات وجود دارد، اما دولت توجهی به این موضوع نمی‌کند. مذاکرات نیز به نتیجه‌ای نمی‌رسد؛ چون وزارت صمت به بانک مرکزی ارجاع می‌دهد، بانک مرکزی به وزارت بازرگانی و وزارت بازرگانی به بانک مرکزی.

وی ادامه داد: بازار کاغذ و مقوا بازار حساسی است که در همکاری دولت، تشکل‌ها می‌توان آن را به خوبی کنترل کرد؛ مشابه آنچه در سال‌های گذشته رخ داده است. جلسات با هماهنگی صنف برگزار می‌شد و برای اتخاذ سیاست‌ها، نظر صنف پرسیده می‌شد و در نتیجه بازار با کمترین تنش مواجه می‌شد. اما ناهماهنگی فعلی قطعا به برهم زدن نظم بازار می‌انجامد و دودش در چشم مصرف‌کننده می‌رود.

بررسی وضعیت بازار کاغذ و مقوا نشان می‌دهد افزایش قیمت‌ها حاصل یک عامل واحد نیست، بلکه از ترکیب چند متغیر اقتصادی و مدیریتی شکل گرفته است. از یک سو، وابستگی شدید بازار به واردات، آن را در برابر تاخیر در تخصیص ارز و محدودیت‌های تجاری آسیب‌پذیر کرده و از سوی دیگر، نبود هماهنگی میان دستگاه‌های مسئول، امکان پیش‌بینی و برنامه‌ریزی را از فعالان اقتصادی گرفته است.

در چنین شرایطی، به باور کارشناسان حتی اگر در مقطعی کمبود واقعی کالا وجود نداشته باشد، تاخیر در ورود محموله‌های جدید می‌تواند انتظارات بازار را تغییر دهد و زمینه را برای افزایش قیمت فراهم کند. ادامه این وضعیت، خطر کاهش عرضه کاغذ و مقوا را در ماه‌های آینده افزایش می‌دهد؛ به ویژه آنکه با نزدیک شدن به فصل بازگشایی مدارس، نیاز به کاغذ و مقوا در بخش‌های آموزشی، چاپ و بسته‌بندی افزایش خواهد یافت.

از سوی دیگر تولید داخل نیز همچنان کلاف سردرگمی است که با موانع بسیار روبروست و همین می طلبد که بازار واردات کاغذ با دقت بیشتری همراه باشد.